|
| |
Հունվարին նշվում էր ռուս մեծ գրող Անտոն Չեխովի ծննդյան 150-ամյակը: Բնականաբար, Հայաստանում այդ իրադարձությունն առանձնապես չկարեւորվեց. մենք հազիվ մեր մեծերի մասին ենք հիշում, էլ ուր մնաց՝ օտարազգիների: Չգիտես ինչու՝ մեզանում այդ գրողի անունը ասոցացվում է մեր անկախության այն ժամանակաշրջանի հետ, երբ որոշ՝ ոչ այնքան խելամիտ մարդկանց «ազգային ինքնագիտակցությունը» անսպասելիորեն դրսեւորվեց Չեխովի արձանի նկատմամբ չպատճառաբանված ագրեսիայի տեսքով: Այնինչ մենք բազմաթիվ այլ առիթներ ունենք խոսքի այդ մեծ վարպետին հիշելու, եւ անձամբ ինձ համար նա հեղինակություն է նախեւառաջ իր հետեւյալ արտահայտության պատճառով. «գրելու արվեստը ջնջելու արվեստի մեջ է»: Այսինքն՝ դուք լավ եք գրում այնքանով, որքանով շատ եք կարողանում ջնջել, կրճատել ավելորդ բառերն ու զեղումները եւ սեղմ շարադրել ձեզ անհանգստացնող գաղափարները: Եթե Չեխովի այդ բանաձեւը փորձենք կիրառել արդի հայ իրականության նկատմամբ, ապա վստահաբար կարելի է ասել, որ մեր լրագրողները, առավել եւս՝ հրապարակախոսները, մեկնաբանները, մտավորականները, հասարակական, քաղաքական գործիչները մեծ մասամբ գրել եւ, ավելացնեմ նաեւ՝ խոսել չգիտեն: Դա, իհարկե, առաջին հերթին, ինքնասիրահարվածության նշան է. նրանք այնքան վստահ են իրենց ամեն մի բառի արժեքի մեջ, որ կարծում են՝ իրենց բստրած ցանկացած գրավոր կամ բանավոր «լավաշ» արժանի է հրապարակման: Երբ նրանք գրում են, ասենք, հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին, ապա անպայման պետք է սկսեն 11-րդ դարից, իսկ ղարաբաղյան հիմնահարցը քննարկելուց պարտադիր պիտի «գան հեռվից»՝ առնվազն Կավբյուրոյի որոշումից: Ինքնասիրահարվածության անբաժանելի մաս է նաեւ, բնականաբար, դիմացինի նկատմամբ հարգանքի պակասը: Նրանք, ովքեր ինձ բերում կամ ուղարկում են հոդված՝ 2 կոմպյուտերային էջից ավելի մեծ, չեն հարգում ոչ միայն ինձ, այլեւ ընթերցողներին՝ ենթադրելով, որ վերջիններս պարտավոր են խորանալ իրենց զեղումների մեջ: Եվ վերջապես. երկար գրելը կամ խոսելը նաեւ ծուլության նշան է. մարդիկ զլանում են աշխատել իրենց տեքստերի վրա:
Դուք կհարցնեք հավանաբար՝ մի՞թե այդ խնդիրն այդքան հրատապ է: Այս օրհասական պահին, երբ կտրուկ սրվել է հայ-թուրքական հաշտեցման գործընթացը, եւ երբ ժողովուրդը վայելում է ճգնաժամից պատվով դուրս գալու կառավարության ջանքերը, ի՞նչ իմաստ ունի քննարկել գրելու եւ խոսելու մշակույթի խնդիրները: Նման մոտեցման հետ ես համաձայն չեմ: Վերոհիշյալ մշակույթի բացակայությունը, ի վերջո, մտքի արատի հետեւանք է: Չէ՞ որ ակնհայտ է, որ մարդը չի կարողանում հստակ խոսել կամ գրել հենց այն պատճառով, որ ունակ չէ հստակ մտածել, որ նրա գրիչը կամ լեզուն ընկնում է մտքից առաջ: Իսկ երբ մարդիկ չեն մտածում, նրանք չեն կարողանում մտքեր փոխանակել, քննարկել ու բանավիճել: Իսկ դա, իր հերթին, բերում է ամենավատ հետեւանքի՝ նրանք, մեծ հաշվով, չգիտեն, թե ինչ են ուզում:
Ուստի՝ ընդօրինակելով մեր դասականին, կարելի է բացականչել. «Ով հայ ժողովուրդ, քո փրկությունը մտքերդ հակիրճ ձեւակերպելու մեջ է»: |
| |
| ԱՐԱՄ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ |
| |
|
|
|
| |
|
Մուտք Գրանցվել
Չէ(Ավելի հակիրճ հնարավոր չի):